15% van de jongeren in Nederland heeft zichzelf ooit beschadigd (Trimbos instituut, 2019). Er is niet één reden waarom of waardoor mensen zichzelf beschadigen, iedereen is daarin uniek en heeft zijn of haar eigen verhaal. Mensen die zichzelf beschadigen willen niet dood: het is voor hen een manier om bijvoorbeeld hun gevoel te uiten en/of verder te gaan met leven.

Wat is zelfbeschadiging?

De meest bekende vorm van zelfbeschadiging is automutilatie. Hierbij snijden (jonge) mensen in hun lichaam met een scherp voorwerp als een schaar of een scheermesje. Maar er zijn een heleboel vormen van zelfbeschadiging, waarbij iemand zichzelf opzettelijk pijn doet. Sommige vormen van zelfbeschadiging zijn tegelijkertijd dwangneuroses. Iemand die lijdt aan dermatillomanie ‘moet’ bijvoorbeeld aan zijn korstjes en littekens krabben, tot bloedens toe. En iemand die aan trichotillomanie lijdt, heeft een onbedwingbare drang om lichaamsharen uit te trekken.

Hoe kan ik het herkennen?

Hoewel de meeste meiden hun verwondingen proberen te verbergen, kun je zelfbeschadiging soms herkennen. Let op deze signalen:

  • Verwondingen op het lichaam: littekens, kale plekjes op het hoofd, brandwonden.
  • Bedekkende kleding (lange mouwen, mutsjes).
  • Depressief, teruggetrokken gedrag.
  • Verwaarloosd uiterlijk.
  • Drank- en drugsgebruik.

Hoe kan ik hulp bieden?

Het heeft geen zin iemand te verbieden om aan zelfbeschadiging te doen, zo lang de persoon in kwestie geen andere manier heeft gevonden om zich te uiten. Bied zelf een luisterend oor of wijs hem of haar op een vertrouwenspersoon. Je vriend(in) kan ook met de huisarts praten, zonder dat zijn of haar ouders erachter komen. De arts kan een doorverwijzing regelen naar een psycholoog die gespecialiseerd is in zelfverwonding. Meiden die aan TTM lijden, kunnen via hun huisarts gedragstherapie of medicijnen voorgeschreven krijgen, die hun dwangneurose onderdrukken.

Wie doen het?

Uit onderzoek blijkt dat vooral jonge meiden aan zelfbeschadiging doen. Dit komt doordat jongens gevoelens van agressie makkelijker uiten. Waneer een meisje boos is op zichzelf (omdat ze bijvoorbeeld onzeker is of zichzelf lelijk vindt), keert die woede zich vaak naar binnen. Meiden die niet makkelijk over hun gevoelens praten, lopen vaker risico om slachtoffer te worden van zelfbeschadiging.

Waarom doet iemand dit?

Meiden die zichzelf beschadigen, doen dit meestal om een ander gevoel weg te drukken. Hun innerlijke pijn is zo heftig, dat ze liever lichamelijke pijn voelen. Het is dus een manier om geestelijke pijn om te zetten in lichamelijke pijn. Zelfverwonding is geen zelfmoordpoging. Meiden die zichzelf pijn doen, willen wel leven, maar verlangen naar een ander leven dan ze nu hebben. Ze zoeken een manier om het leven draaglijker te maken. Dwangneuroses als TTM hebben vaak geen aanwijsbare reden. Artsen weten niet precies waar die drang tot zelfbeschadiging vandaan komt.

Waarom stopt iemand er niet gewoon mee?

Stoppen met zelfverwonding is niet makkelijk. Meiden die aan zelfbeschadiging doen, voelen direct erna een roest, waardoor ze zich lekker voelen. Die roes wordt veroorzaakt door endorfine, een lichaamseigen pijnstiller die zorgt voor een geluksgevoel. Omdat endorfine verslavend is, is het lastig om zomaar te stoppen. Overigens duurt die roes maar heel kort: meteen erna komt het gevoel van zwakte en schaamte weer naar boven. Iemand die zichzelf beschadigd, voelt een grote drang om het te blijven doen.

Hulp

Meer info en hulp vind je op:

 

LEES OOK:

Beeld: Gettyimages